
'In 2015 is alles anders'; next. checkt
NRC.NEXT
15 mei 2015 vrijdag
Section: weten
 Floor Rusman
Drie voorspellingen die jaren geleden gedaan werden over 2015 
Voorspellingen zijn niet alleen van deze tijd. De oude Grieken reisden al af naar Delphi om te horen wat het Orakel te melden had, en in de Middeleeuwen werd zo nu en dan door spirituele leiders het einde der tijden voorspeld (soms met een specifieke datum). 
In onze tijd luisteren we niet meer naar orakels en magiërs; de nieuwe waarzeggers zijn de instituten, onderzoeks- en planbureaus. Geen dag gaat voorbij zonder nieuwe voorspelling. Sommige positief: in jaar X gaat de koopkracht omhoog / zijn er zelfbesturende auto's / hebben we een medicijn tegen kanker. 
Andere apocalyptisch: als we niets doen zitten we over X jaar met overstromingen / torenhoge olieprijzen / een oorlog van allen tegen allen. 
Kenmerkend voor deze profetieën is dat het er niet toe doet of ze uitkomen. Wanneer jaar X is aangebroken, herinnert niemand zich wat er was voorspeld. Behalve vandaag. We checken drie voorspellingen die jaren geleden zijn gedaan voor 2015. 
Voorspelling 1: 'Veel minder boeren in 2015' 
In 2015 zullen er 30 tot 50 procent minder boerenbedrijven zijn dan nu het geval is, schreef Trouw in 1994. De voorspelling kwam van het Landbouw-Economisch Instituut (Lei) dat drie toekomstscenario's had ontwikkeld voor de Nederlandse landbouw (vandaar de bandbreedte tussen 30 en 50 procent). 
Het Lei baseerde zich weer op drie scenario's die het Centraal Planbureau (CPB) had opgesteld voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie tussen 1990 en 2015. De scenario's kregen mooie Engelse namen: 'balanced growth', 'global shift' en 'European renaissance'. In welk van de drie scenario's wij ons nu bevinden is moeilijk te zeggen, aangezien rapporten van twintig jaar geleden niet te vinden zijn, ook niet bij het Lei en CPB. 
Wel valt te checken of de voorspelling is uitgekomen. Het CBS heeft jaarlijkse cijfers over het aantal boerenbedrijven die teruggaan tot 1951. En wat blijkt? Het aantal boerenbedrijven is tussen 1994 en 2015 met 44 procent gedaald: van 116.000 naar 65.500. 
Vooral in de glastuinbouw en bij varkensbedrijven is de afname groot. Op de site van het Lei is te zien dat meer dan de helft van de boerenbedrijven in deze sectoren is verdwenen tussen 2000 en 2015 (vergelijk dat met de akkerbouw: daar gaat het om een vijfde). Deze voorspelling klopte: waar. 
Voorspelling 2: 'In 2015 zijn er 33 megasteden' 
Deze voorspelling vonden we in een NRC uit 1996. Het artikel baseerde zich op het jaarlijks verschijnende rapport World Resources van de Wereldbank en de Verenigde Naties, waarin de uitspraak over de 33 megasteden werd gedaan. 
Over de definitie van een megastad is niet iedereen het eens: soms wordt 10 miljoen inwoners als minimum gehanteerd, maar het rapport houdt 8 miljoen aan. In 1950 waren er maar twee megasteden op de wereld, aldus het rapport: New York en Londen (respectievelijk 12,3 en 8,7 miljoen inwoners). In 1990 waren er 21 en dat aantal zou in 2015 dus zijn gestegen naar 33. 
Volgens The Times Atlas of the World (van 2014) zijn er 38 wereldsteden. De website citypopulation.de noemt een hoger getal: volgens hen zijn er op dit moment 44 steden met meer dan 8 miljoen inwoners. 
Kanttekening: de Atlas en de website hebben het over 'stedelijke agglomeraties'. Zo staat Amsterdam op de website bijvoorbeeld op plaats 212 met 2,3 miljoen inwoners, maar bij nadere inspectie blijkt het om het gehele noorden van de Randstad te gaan. (Leuk weetje: de eerste negen steden op die lijst liggen in Azië.) Het World Resources-rapport schreef al dat voorspellingen over de groei van steden moeilijk zijn omdat niet altijd duidelijk is of alleen de stad zelf wordt bedoeld, of ook het stedelijke gebied eromheen. Het rapport noemt zelf geen duidelijke definitie bij de voorspelling van 33 megasteden. Hoewel de definitie wat vaag is lijkt het erop dat de 33 wereldsteden ruim 'gehaald' zijn. We beoordelen de stelling daarom als waar. 
Voorspelling 3: 'In 2015 is eenzesde van alle Nederlanders allochtoon' 
Dit stond in 1997 in het Parool. De krant baseerde zich op een voorspelling van het CBS getooid met de titel 'Allochtonenprognose 1996-2050'. 
Het CBS hanteerde toen een andere definitie van allochtoon dan nu: het ging om personen van wie beide ouders in het buitenland zijn geboren. Als we die definitie hanteren, is de voorspelling bijna uitgekomen. De prognose voorspelde een percentage van 16,7 procent, het werd uiteindelijk 15,7 procent. 
Maar inmiddels is de definitie verruimd: ook mensen met één in het buitenland geboren ouder heten nu allochtoon. Als we de nieuwe CBS-definitie gebruiken, is in 2015 22 procent van de Nederlanders allochtoon, ongeveer een vijfde dus. Ruim de helft daarvan is een niet-westerse allochtoon; de rest is 'westers'. 
Daaronder vallen mensen met een achtergrond in Europa, Noord-Amerika, Oceanië, en, verrassend genoeg, Indonesië en Japan. Het CBS legt dit uit: 'Op grond van hun sociaal- economische en sociaal-culturele positie worden allochtonen uit Indonesië en Japan tot de westerse allochtonen gerekend. Het gaat vooral om mensen die in het voormalig Nederlands-Indië zijn geboren en werknemers van Japanse bedrijven met hun gezin.' 
Maar goed, dat allemaal terzijde. De voorspelling dat in 2015 een zesde van de Nederlanders allochtoon zou zijn, beoordelen we volgens de toen geldende definitie als grotendeels waar. 
Heb je een bewering zien langs komen die je gecheckt wilt zien? Mail @nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag # 
 